Neden bazı insanlar acılar karşısında daha dayanıklı da bazı insanlar daha çabuk etkileniyorlar?

Psikoloji bunu “dayanıklılık” kavramı ile açıklıyor.

Psikolojik dayanıklılığı olan insanlar, sorumluluk sahibidir. Yaptıklarının sonuçları hesaplayarak hareket ederler, problemlerden kaçmak yerine problemi çözmek için uğraşırlar ancak sınırlarını da bilirler. Değiştiremeyecekleri olayları kabul ederler. Zorlukları çaresizlik olarak hissetmezler, gelişim için bir fırsat olarak düşünürler.

Psikolojik dayanıklılığının temelleri bebeklik ve çocukluk dönemlerinde atılır. Bu yüzden ebeveynler olarak olaylar karşısında güçlü, dayanıklılı bir çocuk yetiştirmek için yapmanız gereken bazı şeyler var. Şimdi bunlardan bahsedelim:

İlk olarak her şeyin başı, “koşulsuz sevgi”. Çocuğunuz onaylamadığınız bir şey yapsa bile sevginizden birşey eksilmediğini bilmeli. Çocuğunuza sevgiyi borçlandırarak vermeyin. Koşulsuz sevilen çocuk kendini sevmeyi, hatalarına rağmen kendini kabul etmeyi öğrenir. Aynı zamanda diğer insanları sevme ve kabul etme potansiyeli artar. Zor anlarında daha kolay çevresinden yardım ister.

Ebeveynlerin diğer yapması gereken şey, çocuğunun yeterliliğini arttırmaktır. Çocuğun yeterliliği ise yaşına göre beceri ve yeteneklerini fark edip desteklemek ile arttırılır. Bununla birlikte çok koruyucu davranmadan çocuğun minik riskler alması cesaretlendirilmelidir. Çocuğun yeterliliği arttıkça özgüveni de artacaktır.

Çocuğu uygun şekilde ödüllendirmek de çok önemli. Süpersin!! Aferin!!! demek yerine “arkadaşın ile yemeğini paylaşman ne güzel, hoşuma gitti” demek. Yani genel olarak ifade etmek yerine davranışa vurgu yapmak.

Çocuğunuza başarı ve kayıp kavramlarını sağlıklı bir şekilde öğretmek psikolojik dayanıklılık için çok önemlidir. Başarı, daha ileri bir hedef için başlangıçtır. Kayıp ise enerjini toplayıp tekrar denemek için başlangıçtır.

Çocuğunuz hoşunuza gitmeyen bir davranış yaptığında öğüt vermek yerine ilk önce neden yaptığını merakla dinleyin sonra ilk önce olumlu davranışına vurgu yaparak daha sonra endişenizi ifade edin.

Çocuğunuza olumlu değerler katın. Başkalarına karşı şefkatli ve sorumlu davranan kişi daha dayanıklıdır. Çünkü bu kişiler herhangi bir çıkar gözetmeden bunu yaptıkları için karşıdan ne geleceğinin onlar için önemi yoktur.

Aynı zamanda maneviyat eğitimi de önemlidir. Maneviyat, çocuğun hayatı anlamlandırmasında yardımcı olur. Bu da çocuğun güçlüklere karşı koyabilmesinde güç ve cesaret verir.

Çocuklara şükretmeyi öğretmek de çok önemlidir. Sahip olduğu küçük şeylerden bile mutlu olmayı öğretmek. Örneğin; birlikte yemek yemekten, bahçedeki çiçeklere suvermekten.

Çocuğun sanat yönünü geliştirmek de zorluklar karşısında strese girmek yerine kendisine rahatlama alanı oluşturması açısından önemlidir. Burada mesele çocuğu kursa göndermek değil burada çocuğun yeteneklerini keşfetmesi için fırsatlar sunmak. Çocuğu zorlamadan çocuğa fırsat sunmak.

Çocuğu çok yönlü yetiştirmek de dayanıklılığı arttıran bir faktördür. Farklı deneyimler, farklı arkadaş grupları, farklı sorumluluklar… Bütün bunlar çocuğun her duruma göre farklı davranışlar göstermesini sağlar. Hayatında bir şeyler iyi gitmediğinde yıkılıp kalmaz. Farklı yönleri geliştiği için diğer yönlerinden yararlanıp hayata devam eder. Örneğin; dersleri çok iyi olmayan bir çocuk eğer sporda iyiyse derslerim çok kötü kendini çok yetersiz hissetmez. Çünkü hayatta yeterli olduğu başka bir alan vardır.

Yaşanılan olumsuz olayları kabul etmeyi çocuğa öğretmek dayanıklılık için gerekli diğer bir faktördür. Stres karşısında dayanıklı olabilmek strese karşı verilen duygusal tepkilerde esnek olabilmeyi gerektirir. Esnek insanlar problemi çözmek için farklı farklı yollar dener eğer sonuç değişmiyorsa kabul edip yaşadığı problemden öğrenip hayatına devam eder.

Çocuğunuza olumlu bakabilmeyi öğretmek çok önemlidir. Örneğin, sınavdan düşük not alan bir çocuk çok başarısız olduğuna odaklanmak yerine. Çalışırsam başabilirim bunun için neler yapabilirim diye düşünmeye teşvik edilmelidir.

Sosyal ilişkileri kuvvetli olan kişiler olumsuz olaylar karşısında daha dirençlidir. Bu nedenle çocuğu sağlam arkadaşlıklar kurması için yardımcı olmak gerekir.